Badanie: 10 minut z ChatGPT osłabia wytrwałość w samodzielnej pracy

Po krótkiej pracy z chatbotem uczestnicy eksperymentów częściej się mylili i rezygnowali z zadań, gdy AI im odebrano. Wyniki różniły się w zależności od tego, czy prosili o gotowe odpowiedzi, czy o podpowiedzi.

Naukowcy z Carnegie Mellon University, UC Berkeley, MIT, Uniwersytetu Oksfordzkiego i UCLA przeprowadzili trzy eksperymenty z udziałem 1222 osób. Wynika z nich, że około 10 minut korzystania z ChatGPT pogarsza wyniki i wytrwałość, gdy trzeba dalej pracować bez niego. Praca „AI Assistance Reduces Persistence and Hurts Independent Performance” jest od kwietnia dostępna w serwisie arXiv jako preprint (otwiera się w nowej karcie), czyli wstępna wersja publikacji naukowej. Jej najnowszą wersję z 3 października zaprezentowano na konferencji COLM 2026 (Conference on Language Modeling), poświęconej modelom językowym. W piątek 9 października badanie omówił uczelniany serwis Berkeley News.

W pierwszym eksperymencie 354 osoby rozwiązywały 15 zadań z ułamków. Część miała dostęp do chatbota, którego po 12. zadaniu wyłączano. W ostatnich trzech zadaniach grupa korzystająca wcześniej z AI odpowiadała poprawnie w 57 proc. przypadków, a grupa kontrolna w 73 proc. Pierwsza pomijała 20 proc. zadań, druga 11 proc.

Drugi eksperyment objął 667 osób i wstępny test umiejętności. Po odebraniu AI grupa korzystająca wcześniej z chatbota udzieliła 71 proc. poprawnych odpowiedzi, a grupa kontrolna 77 proc. Różnica w pomijaniu zadań nie była tu istotna statystycznie. Wśród osób z dostępem do AI 61 proc. deklarowało, że prosiło głównie o gotowe odpowiedzi, i uzyskało potem 65 proc. poprawnych rozwiązań. Kolejne 27 proc. prosiło przede wszystkim o podpowiedzi i osiągnęło 76 proc. Autorzy zastrzegają, że uczestnicy sami wybierali sposób korzystania z chatbota, więc to porównanie nie dowodzi związku przyczynowego.

W trzecim eksperymencie 201 osób rozwiązywało zadania z czytania ze zrozumieniem w stylu amerykańskich egzaminów SAT. Grupa z wcześniejszym dostępem do AI uzyskała 76 proc. poprawnych odpowiedzi, kontrolna 89 proc. Pomijane zadania stanowiły odpowiednio 8 proc. i 1 proc.

Badanie nie mierzyło trwałych zmian zdolności poznawczych. Efekt obserwowano bezpośrednio po odebraniu AI i nie wiadomo, czy utrzymuje się dłużej. Autorzy wskazują dwa możliwe wyjaśnienia: natychmiastowe odpowiedzi sprawiają, że samodzielna praca wydaje się nieproporcjonalnie trudna, a człowiek traci okazję do ćwiczenia przez próby i błędy.

Dla zespołów korzystających z asystentów AI wyniki wskazują, że znaczenie może mieć tryb pracy z narzędziem - prośba o wyjaśnienie zamiast gotowego rozwiązania. Eksperymenty dotyczyły jednak zadań szkolnych, a nie zawodowych.