Polska ostatnia w UE w rankingu wolności gospodarczej Fraser Institute
Najsłabiej oceniono wielkość sektora publicznego i stabilność pieniądza, czyli obszary związane z podatkami, wydatkami państwa i inflacją. To czynniki, które bezpośrednio wpływają na koszty prowadzenia firmy.
Polska zajęła 65. miejsce na 165 państw i terytoriów w rankingu Economic Freedom of the World 2026, opublikowanym na początku października. Uzyskała 7,10 pkt na 10 możliwych. Zestawienie opracowuje kanadyjski Fraser Institute wspólnie z Cato Institute i siecią partnerskich think tanków, czyli ośrodków analitycznych. Wśród 27 krajów Unii Europejskiej Polska jest ostatnia. Wyprzedziły ją m.in. Bułgaria, Rumunia i Grecja, a spoza UE także Gruzja, Albania i Armenia.
Indeks ocenia pięć obszarów: rozmiar sektora publicznego, system prawny i ochrona własności, stabilność pieniądza, swoboda handlu międzynarodowego oraz regulacje działalności gospodarczej. Najgorzej Polska wypadła w kategorii rozmiaru państwa. Obejmuje ona m.in. wydatki publiczne, subsydia, podatki i udział własności państwowej. W tej kategorii Polska zajęła 134. miejsce na świecie. Na 98. miejscu znalazła się w kategorii stabilności pieniądza, którą mierzy się m.in. poziomem i zmiennością inflacji. Najlepszy wynik, 31. miejsce, przyniosła swoboda handlu zagranicznego.
Ranking opiera się na danych za 2024 rok. Nie uwzględnia więc zmian wprowadzanych w 2026 roku. Polskie opracowanie wyników przygotował Warsaw Enterprise Institute (WEI), think tank o profilu wolnorynkowym. WEI łączy słaby wynik z kierunkiem polityki gospodarczej i wskazuje kolejne obciążenia dla firm:
- podwyższona do 30 proc. stawka CIT (podatku dochodowego od osób prawnych) dla banków od 2026 roku,
- zapowiedziana podwyżka akcyzy na alkohol o około 15 proc. od 2027 roku,
- planowany wzrost opłaty cukrowej z 50 do 70 groszy za litr napoju,
- reforma Państwowej Inspekcji Pracy, która pozwala inspektorom przekształcać umowy cywilnoprawne w etaty,
- projekty przepisów o pracy platformowej i najmie krótkoterminowym.
Tomasz Wróblewski, były prezes WEI, ocenił: „W kategorii Rozmiar Rządu stabilnie szorujemy po dnie”. Zmiany w zasadach umów cywilnoprawnych i pracy platformowej dotyczą bezpośrednio firm, które korzystają z tych form zatrudnienia. Dane rankingu pochodzą z raportu Fraser Institute (otwiera się w nowej karcie) oraz z opracowania Warsaw Enterprise Institute (otwiera się w nowej karcie).